Ken jij irritaties? Van die kleine irritaties zoals iemand die zijn rommel niet opruimt? In de zorg kom je die irritaties ongetwijfeld ook tegen. Het is interessant om te kijken hoe die irritaties ontstaan. Blijkbaar is er de verwachting dat iemand zijn eigen rommel opruimt. Maar wie zegt dat de ander die verwachting ook kent en daaraan wil en kan voldoen? Gaan wij bonnen schrijven of gaan we in gesprek met de ander om hem of haar te begrijpen?

Mensen die, ondanks hun bedreigde gezondheid, blijven vasthouden aan hun ongezonde leefstijl. Wij weten wel wat beter voor ze is, toch… ? Als ik op deze manier naar iemand anders ga kijken, dan gaan er zeker irritaties ontstaan. Blijkbaar moet iemand anders aan mijn verwachting voldoen. Maar zou die ander niet weten dat roken ongezond is en dat meer bewegen en gezonder eten beter zou zijn? Als ik in een gesprek samen met iemand ga kijken wat die leefstijl voor de ander betekent, hoe die ontstaan is en wat hij er zelf van vindt, is dat effectiever. Dat geeft mogelijkheden voor een respectvol gesprek waarin iemand anders de mogelijkheid krijgt om open te zijn. Dat levert vaak verrassende inzichten op, van waaruit verder gewerkt kan worden naar een gezondere leefstijl.

Werken met mensen, het blijft voor mij een uitdaging waaruit ik veel plezier haal!

Petra Wiersma (Afgestudeerd aan de HBO-V))

Vorige week zat ik met een dik stagewerkplan voor me om deze te beoordelen. Ik had het werkplan al mee naar huis genomen om er rustig de tijd voor kunnen nemen. De werkbegeleiderscursus had ik nog vers in mijn achterhoofd.

Laat ik voorop stellen dat ik het leuk vind om stagiaires te begeleiden. Het is een mooie uitdaging om een stagiaire te laten groeien als verpleegkundige. Maar het betekent niet dat het begeleiden met al het bijbehorende papierwerk gemakkelijk is. Er zijn zoveel verschillen tussen opleidingen dat het soms best lastig is. Ook voor de stagiaires is het lastig omdat ze hun eigen stagedoelen niet altijd begrijpen. Een goede voorbereiding is het halve werk. Dus het stagewerkplan dat ik voor me had is echt het halve werk. Wanneer dat goed in elkaar zit en duidelijk is, dan ben je al een heel eind. Volgens mij is die voorbereiding voor een deel de verantwoordelijkheid van de student, maar voor een deel ook van de school. Daarna kan de stage instelling gedurende de stage handvaten bieden aan de stagiaire om te kunnen leren.

Het is lastig om als student een werkplan te schrijven met concrete doelen en concrete beoordelingscriteria. Voor mij als begeleider zijn dat echter de handvaten waar ik iets mee kan. Mijn eigen ervaringen zijn nu handig. Het is immers nog niet heel lang geleden dat ik zelf nog in de schoolbanken zat. Ik weet in ieder geval wat het HBO met competenties bedoelt (het MBO verstaat er weer wat anders onder om het ingewikkeld te maken).

De grote vraag is altijd: wat mag ik van deze student verwachten? Volgens mij kunnen ze hier en daar nog best een handje hulp gebruiken. Ik heb net geleerd dat ik van de hersenen van een student weinig analytisch vermogen mag verwachten, omdat dat nog niet volgroeid is. De vraag is dan of de school of de stage instelling die hulp aanbied.

En gelukkig kan ik een heleboel overlaten aan de school. Haalbaarheid en waarheid zijn dingen waar ik in een verslag eigenlijk alleen maar op hoef te beoordelen.

En in de praktijk natuurlijk heel belangrijk: Wil ik deze (aanstaand) verpleegkundige aan mijn eigen bed, mocht dat ooit nodig zijn?

Nu is er veel veranderd. Katheteriseren en het inbrengen van een maagsonde zijn voor mij ‘gewone’ handelingen geworden. Het zijn niet voor niets handelingen die alleen met een duidelijke opdracht van de arts mogen worden uitgevoerd. Het zijn zogenaamde risicovolle voorbehouden handelingen. Dus de alertheid moet aanwezig blijven om aandacht te schenken aan het doel van de handeling en de risico’s. We worden gestimuleerd om volgens de meest recente richtlijnen te handelen. Die richtlijnen veranderen nog wel eens door nieuwe onderzoeken.

Één ding is niet veranderd: de angst van de patiënt. De uitdaging blijft om de patiënt gerust te stellen of om in ieder geval de handeling dragelijk te maken. De ene patiënt is de andere niet. De één wil graag een hand om in te knijpen, de ander een nat washandje. De één wil alles weten wat je doet en wil voorbereid zijn op alles, de ander wil juist niets weten en heeft het liefst dat je alles doet zonder iets te vertellen.

Een nuttige vraag die ik vaak stel is: ‘Wat zou u kunnen helpen?’ Het antwoord dat een patiënt geeft op deze vraag geeft vaak vele malen meer steun dan alles wat een verpleegkundige kan bedenken.

Petra Wiersma (alumni HBO-V)

Er is weer een nieuw jaar begonnen. Het is een moment waarop veel goede voornemens worden uitgesproken. Hoe gaat het met jouw goede voornemens? Het viel me op dat heel veel goede voornemens te maken hebben met gezonder leven. Dus hebben ze ook te maken met de verpleegkundige praktijk. Stoppen met roken, minder alcohol drinken, meer bewegen, gezonder eten, afvallen, … . En wat is jouw goede voornemen? Lukt het je om vol te houden?

Op de afdeling waar ik werk kunnen veel mensen nog wel een extra steuntje in de rug gebruiken. Twee liter vocht per dag drinken is veel als je al snel misselijk bent. Gezond eten is best lastig als je altijd anders gewend bent. Bewegen is best lastig als je moe bent, bang bent, pijn hebt of als alles moeite kost.
Dan komt het aan op communicatie. Het belangrijkste wat je als verpleegkundige in huis hebt. Non-verbale en verbale communicatie. Als ik tegen iemand zeg dat hij twee liter moet drinken, dan zal hij dat waarschijnlijk niet gaan doen. Waarom zou hij? Hij weet immers niet waarom dat moet. Ik zal dus uit moeten leggen waarom iemand twee liter moet drinken. Maar ook hoe hij dat kan gaan doen. Ik zal luisteren naar de vragen van iemand. En later nog eens vragen hoe het gaat en of er nieuwe vragen zijn ontstaan. Uiteindelijk hoop je dat iemand het zelf op gaat pakken. Maar zoals ik tijdens een cursus leerde: aanleren van nieuw gedrag duurt zeker zes weken en na een half jaar wordt het pas een automatisme. Voorlopig dus volhouden!

Ook ik zal mijn best doen om voldoende te blijven drinken, ook als het druk is op de afdeling. En de verleidelijke gebakjes op de afdeling zal ik eens laten staan.

Een sprong in het diepe naar een baan waarin ik nog geen (stage-)ervaring had. Revalidatie is een vak apart. Zoals vaak gezegd wordt, verplegen met je handen op de rug. Maar ook revalidanten motiveren, inzicht creëren en mogelijkheden en beperkingen leren ervaren en ermee om leren gaan.

Gelukkig werd ik op een leuke, goede manier opgevangen, waardoor ik ook kon wennen aan mijn positie als gediplomeerd HBO-verpleegkundige. En ook nu kan ik nog altijd terugvallen op collega’s.

En nu? Nu voel ik me thuis op mijn werkplek. Ik leer nog steeds, en dat doe ik met plezier. Ik volg zo nu en dan een scholing, ik heb mijn eigen aandachtsvelden en ik doe zo nu en dan een project.

Wil jij weten hoe het is om als verpleegkundige aan het werk te zijn? Als je een mailtje stuurt of een berichtje achterlaat, dan kan ik je het één en ander vertellen en je vragen beantwoorden.

En eigenlijk werkt het principe evengoed bij revalidanten. Als zij niet gelijk het effect merken van een behandeling werkt dat niet motiverend. Pas wanneer ze gelijk vooruit gang zien of merken, is dat een motivatie om door te zetten tijdens een behandeling.

Het is mooi dat ik juist als verpleegkundige deze kansen krijg om me steeds een stapje verder te ontwikkelen. Tijdens de opleiding hebben we al veel aandacht besteedt aan coachen en ook het belang van een goede werkhouding besproken. Nu krijgt dat concreet handen en voeten op de afdeling.

En als je nou denkt wat is dan de meerwaarde van het HBO-niveau? Het breder trekken van de informatie. Ik leer hoe ik collega’s kan coachen, maar ik zie hetzelfde principe terug bij revalidanten. Dus de hoogste tijd om daar actie op te ondernemen!

Ik zou ook kunnen schrijven dat je als verpleegkundige veel in beweging bent. Ik werk immers veel met mijn handen, en ook de rest van mijn lichaam doet actief mee in de verzorging van de patiënten. De meeste verpleegkundigen hebben geen zittend beroep. Ook de inzichten waar verpleegkundigen mee werken zijn continu in beweging. Er zijn steeds nieuwe onderzoeken wat de beste behandeling is, bijvoorbeeld bij doorliggen. En dan is het beroep van de verpleegkundige ook nog continu in beweging. De taken verschuiven meer en meer. De verpleegkundige krijgt meer verantwoordelijkheid.

Om iets te kunnen bereiken, moet je in beweging komen. Wat wil je bereiken?

Wil jij werken aan een betere wereld? Kom in beweging!

Wil je verpleegkundige worden? Kom in beweging!

Wil je op je werkplek bewustwording creëren? Kom in beweging!

Wil je een andere manier van werken bereiken? Kom in beweging!

Zo kom ik terecht bij de cursus Ergocoach waar ik deze week mee ben begonnen. Met deze cursus leer ik op de werkvloer bewustwording van de arbeidsomstandigheden te creëren en daarnaar te handelen. Om een bestaande situatie in beweging te brengen is niet gemakkelijk, dus er is ook volop aandacht voor het maken van verbeterplannen en het coachen.

Dus tot slot: Beweging is heel gezond, maar het kost wel wat energie en doorzettingsvermogen!

Voor mij is dat nu veranderd. Na twee weken was mijn zomervakantie weer voorbij. Daarentegen verdien ik het hele jaar geld, en kan ik mijn vakantie gebruiken om lekker bij te komen.

In de vakantie bezoeken veel mensen het buitenland. De één dichtbij, de ander wat verder weg. De één in eigen land, de ander zoekt het over de grens. Zij maken kennis met andere culturen.

Ik las dat Amsterdam inwoners heeft met bijna 180 nationaliteiten. Het is dan ook heel gewoon dat ik in het revalidatiecentrum mensen tegen kom uit andere landen en culturen. Soms wonen mensen al jaren in Nederland, en is de Nederlandse of Engelse taal voldoende om met hen te communiceren. Een enkele keer zijn er ook mensen die talen spreken die ik niet beheers. Dan is het handen- en voetenwerk een uitkomst, en is een tolk welkom.

Het is bijzonder interessant om te zien hoe mensen uit andere culturen andere opvattingen hebben over ziekte en gezondheid. Mensen zullen daardoor anders omgaan met ziek zijn en behandeling. Zo ontmoette ik eens een patiënt die alles dramatiseerde. Dit was ze gewend vanuit het land waar zij vandaan kwam.

Voor mij als verpleegkundige is het een mooie taak om te observeren en uit te zoeken hoe patiënten hun ziekte ervaren en wat de achterliggende gedachten zijn. Het is een uitdaging om voor een gezonde situatie te zorgen waarin mensen tot hun recht komt, en inzicht hebben in het functioneren van hun lichaam en hoe ze dit kunnen beïnvloeden door middel van levensstijl en medicatiegebruik.

Petra Wiersma

‘Van buiten lach ik en maak ik grapjes, maar van binnen huilt mijn hart. Ik weet het niet, soms heeft het leven voor mij geen zin meer. U heeft 2 benen, maar ik maar één. Soms vraag ik me af, waarom ik? Wat doe ik fout? Ik zit gevangen in mijn lichaam.’

‘Ik was een mooie vrouw, een succesvolle zakenvrouw. Nu zit ik hier. Ik ben bang. Soms heb ik een hekel aan mijn eigen lichaam.’

Drie mensen, een aantal uitspraken die mij raken. De emoties op de afdeling waar ik werk liegen er niet om. Heftig? Ja.

Toch doe ik elke dag weer mijn werk. Ik ben ervan overtuigd dat ik dat alleen kan doordat ik weet dat ik er niet alleen voor sta. Ik kan terugvallen op mijn team. Een team waarin we heel serieus bespreken waar we tegenaan lopen, maar ook veel plezier hebben. Plezier op lastige momenten om het dragelijk te maken. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat humor effectief is.

Er is nog een reden waardoor ik weet dat ik er niet alleen voor sta. Ik ken een Trooster. Ik ken een God die er is. Hoewel de gesprekken meestal over andere dingen gaan, weet ik me door díé God gedragen. Is het verdriet en de pijn van de patiënten dan weg? Nee, zo gemakkelijk is het niet.

Als verpleegkundigen handelen we veel. We geven adviezen en willen oplossingen. Alleen deze pijn in het hart en het verdriet en de angst kunnen we vaak niet oplossen. Het is voor veel patiënten een rouwproces en een zoektocht naar zingeving. Voor mij is het belangrijk om juist de mens met al zijn emoties er te laten zijn. Dat iemand dat mag ervaren, en dat er geluisterd wordt. Ik wil me open stellen voor de ander, zodat de ander zich vrij en veilig voelt om te vertellen.

Probeer het eens. Ik hoop dat je dan mag ervaren dat je daar veel mee bereikt.

En dan hoor je misschien ook: ‘Bedankt zuster, dat u even bij me kwam zitten. Bedankt dat u wilde luisteren.’

Misschien twijfel jij nog of je verpleegkunde wil gaan studeren. Wat zijn jouw twijfels? Mijn advies: zoek mensen die naar je luisteren. Misschien je ouders, een goede vriendin of neem contact op met de GH. Ook kun je een berichtje achterlaten onder deze weblog of een mail naar mij sturen.

Petra Wiersma, oud-studente HBO-V

Waar heb jij behoefte aan als je ziek bent? Het is een vraag die ik soms ook mezelf stel, om me in te leven in een ander. Maar een nog belangrijkere vraag is de vraag aan de patiënt zelf: Waar heeft u behoefte aan? Wat kan ik nu voor u doen?